12-10-2026
zmień rozmiar tekstu
A+ A-
Tegoroczną Nagrodę Nobla w dziedzinie nauk ekonomicznych otrzymali Robert E. Hall z Uniwersytetu Stanforda oraz Michael Woodford z Uniwersytetu Columbia. Akademia Królewska przyznała im nagrodę „za mikroekonomiczne podstawy stabilizacji makroekonomicznej". Ich badania doprowadziły do zasadniczej zmiany sposobu, w jaki ekonomiści i decydenci analizują wahania gospodarcze.
Punktem wyjścia ich pracy jest przekonanie, że gospodarki nie można odpowiednio zrozumieć wyłącznie poprzez obserwowanie wielkich zmiennych, takich jak inflacja, czy PKB. Trzeba zejść na poziom pojedynczych gospodarstw domowych i przedsiębiorstw: analizować ich decyzje dotyczące konsumpcji, , zatrudnienia, produkcji i cen. Takie podejście określa się mianem mikrofundamentów makroekonomii.
Była to odpowiedź na kryzys tradycyjnych modeli keynesowskich. W latach 70. gospodarki zachodnie doświadczyły jednocześnie wysokiej inflacji, bezrobocia i niskiego wzrostu.
Zależności statystyczne, na których opierały się wcześniejsze modele, okazały się niestabilne, przez co polityka gospodarcza nie zawsze przynosiła oczekiwane rezultaty. Ekonomiści zaczęli więc szukać modeli opartych na bardziej fundamentalnych zachowaniach jednostek.
Istotny wkład wniósł Robert E. Hall, który badał przede wszystkim decyzje gospodarstw domowych dotyczące konsumpcji. Pokazał, że ludzie nie kierują się wyłącznie bieżącymi dochodami, lecz także oczekiwaniami dotyczącymi przyszłości. To, ile konsumujemy dzisiaj, zależy więc również od tego, czego spodziewamy się w przyszłości. Odkrycie to miało duże znaczenie dla budowania modeli opisujących funkcjonowanie całej gospodarki.
Hall dostarczył tym samym jednego z ważnych elementów nowego sposobu myślenia o gospodarce. Jeśli gospodarstwa domowe i firmy podejmują decyzje z uwzględnieniem przyszłości, to również zapowiedzi przyszłej polityki gospodarczej mogą wpływać na ich obecne zachowanie. Oznacza to, że bank centralny czy rząd mogą oddziaływać na gospodarkę nie tylko poprzez działania podejmowane tu i teraz, lecz także poprzez kształtowanie oczekiwań.
Michael Woodford poszedł o krok dalej. W swojej książce Interest and Prices z 2003 r. przedstawił kompletny model makroekonomiczny oparty na mikrofundamentach. Model ten stał się prototypem późniejszych nowokeynesowskich modeli makroekonomicznych. Pozwala on analizować m.in. to, co stanie się z inflacją i produkcją, kiedy bank centralny zmieni stopy procentowe.
Znaczenie tych badań jest przede wszystkim praktyczne. Modele nowokeynesowskie są dziś wykorzystywane przez banki centralne i ministerstwa finansów na całym świecie do projektowania polityki stabilizacyjnej. Pomagają oceniać, jak reagować na , inflację czy różnego rodzaju szoki gospodarcze. Według Akademii badania Halla i Woodforda przyczyniły się do skuteczniejszego reagowania m.in. na pandemię oraz niedawne kryzysy energetyczne.
Na podstawie: